Kıdem Tazminatı Nedir?
Kıdem tazminatı, işçinin aynı işverene bağlı olarak en az bir yıl çalışması durumunda, iş sözleşmesinin belirli koşullarla sona ermesi halinde işveren tarafından ödenen bir tazminattır. 1475 sayılı İş Kanunu'nun 14. maddesi ile düzenlenmiş olup, işçinin çalışma süresine bağlı olarak hesaplanır.
Kıdem tazminatı, Türk iş hukukunun en önemli işçi haklarından biridir ve işçiye çalışma süresinin karşılığında bir güvence sağlar.
Kıdem Tazminatına Hak Kazanma Şartları
Kıdem tazminatı alabilmek için şu koşulların sağlanması gerekir:
1. En Az Bir Yıl Çalışma
İşçinin aynı işveren nezdinde en az 1 yıl (365 gün) çalışmış olması gerekir. Bir yılın altındaki çalışma süreleri için kıdem tazminatı hakkı doğmaz.
2. İş Sözleşmesinin Uygun Şekilde Sona Ermesi
Kıdem tazminatı hakkı doğuran durumlar:
- İşveren tarafından haklı neden olmaksızın fesih: İşverenin iş sözleşmesini İş Kanunu m.25/II dışındaki nedenlerle feshetmesi
- İşçinin haklı nedenle feshi: İş Kanunu m.24 kapsamında işçinin sözleşmeyi haklı nedenle feshetmesi (ücret ödenmemesi, sağlık sorunları, mobbing vb.)
- Askerlik: Erkek işçinin askerlik nedeniyle işten ayrılması
- Emeklilik: SGK'dan yaşlılık, malullük veya toptan ödeme alarak ayrılma
- Evlilik: Kadın işçinin evlendiği tarihten itibaren 1 yıl içinde kendi isteğiyle ayrılması
- Vefat: İşçinin ölümü halinde mirasçılara ödenir
Kıdem Tazminatı Hakkı Doğmayan Durumlar
- İşçinin kendi isteğiyle istifa etmesi (haklı neden olmaksızın)
- İşverenin İş Kanunu m.25/II (ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık) nedeniyle feshetmesi
- Deneme süresi içinde fesih
- Bir yıldan az çalışma
Kıdem Tazminatı Hesaplama Formülü
Kıdem tazminatı hesaplaması oldukça basit bir formüle dayanır:
Kıdem Tazminatı = Çalışma Yılı × Son Brüt Maaş (giydirilmiş)
Her tam yıl için 30 günlük brüt ücret tutarında tazminat ödenir. Yıldan artan süreler de oranlanarak hesaplanır.
Giydirilmiş Brüt Ücret Nedir?
Giydirilmiş brüt ücret, işçinin temel ücretine düzenli olarak yapılan tüm ek ödemelerin eklenmesiyle bulunan tutardır:
- Temel brüt maaş
- Yemek yardımı
- Yol/ulaşım yardımı
- Yakacak yardımı
- Düzenli prim ve ikramiyeler (yıllık ortalaması)
- Diğer sürekli nitelikteki ödemeler
Not: Fazla mesai, bayram primleri ve arızi nitelikteki ödemeler giydirilmiş ücrete dahil edilmez.
2026 Kıdem Tazminatı Tavan Tutarı
Kıdem tazminatında bir tavan (üst sınır) uygulanır. İşçinin giydirilmiş brüt ücreti bu tavanı aşsa bile, tavan tutarı üzerinden hesaplama yapılır.
2026 yılı ilk yarısı için kıdem tazminatı tavan tutarı: 35.058,58 TL (bu tutar Ocak ve Temmuz aylarında güncellenmektedir).
Hesaplama Örnekleri
Örnek 1: 5 Yıl Çalışan İşçi
Son giydirilmiş brüt ücreti 25.000 TL olan, 5 yıl 3 ay çalışmış bir işçi için:
- 5 tam yıl: 5 × 25.000 = 125.000 TL
- 3 ay kıst: 25.000 × (3/12) = 6.250 TL
- Toplam kıdem tazminatı: 131.250 TL
Örnek 2: Tavan Aşımı Durumu
Son giydirilmiş brüt ücreti 40.000 TL olan, 8 yıl çalışmış bir işçi için:
- Giydirilmiş brüt 40.000 TL > Tavan 35.058,58 TL → Tavan uygulanır
- 8 × 35.058,58 = 280.468,64 TL
Örnek 3: 15 Yıl + SGK Prim Gün Emekliliği
15 yıl 7200 gün prim ile emeklilik şartlarını sağlayan işçi, SGK'dan yazı alarak ayrılabilir ve kıdem tazminatını alabilir.
Kıdem Tazminatında Kesintiler
Kıdem tazminatından yapılacak kesintiler:
- Gelir vergisi: Kıdem tazminatı gelir vergisinden istisnadır (tavan aşımı hariç)
- SGK primi: Kıdem tazminatından SGK primi kesilmez
- Damga vergisi: Kıdem tazminatı toplamı üzerinden %0.759 damga vergisi kesilir
Net Kıdem Tazminatı Hesaplama
Net tutar = Brüt tazminat - (Brüt tazminat × %0.759)
Örnek: 131.250 TL brüt tazminat için:
- Damga vergisi: 131.250 × 0.00759 = 996,19 TL
- Net tazminat: 130.253,81 TL
İhbar Tazminatı ile Farkı
Kıdem ve ihbar tazminatı farklı kavramlardır:
| Özellik | Kıdem Tazminatı | İhbar Tazminatı |
|---|---|---|
| Koşul | En az 1 yıl çalışma | Bildirim süresine uyulmaması |
| Hesaplama | Her yıl için 30 gün | Çalışma süresine göre 2-8 hafta |
| Tavan | Var | Yok |
| Vergi | Gelir vergisi yok | Gelir vergisi var |
Sık Sorulan Sorular
İstifa eden işçi kıdem tazminatı alabilir mi?
Genel olarak hayır. Ancak haklı nedene dayanan istifa (ücret ödenmemesi, sağlık sorunları, askerlik, evlilik vb.) durumlarında kıdem tazminatı hakkı doğar.
Part-time çalışan kıdem tazminatı alabilir mi?
Evet. Part-time çalışanlar da tam zamanlı çalışanlarla aynı haklara sahiptir. Tazminat, aldıkları ücret üzerinden hesaplanır.
Kıdem tazminatı ne zaman ödenir?
İş sözleşmesinin sona ermesiyle birlikte derhal ödenmesi gerekir. Ödenmemesi halinde işçi yasal yollara başvurabilir ve mevduata uygulanan en yüksek faiz oranından faiz talep edebilir.
Sonuç
Kıdem tazminatı, çalışanlar için önemli bir mali güvencedir. Doğru hesaplama yapabilmek için giydirilmiş brüt ücretin tespiti, tavan kontrolü ve kıst süre hesaplaması büyük önem taşır. Kendi kıdem tazminatınızı hesaplamak için or6.net Kıdem Tazminatı Hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz.